Pagina laatst bijgewerkt op: 19 Sep 2013

Activiteiten van de Stichting Veere-Schotland

Persoonlijke contacten

huizen in Culross 

met Hollandse dakpannen

Om te beginnen heeft de Stichting groepsreizen naar en vanuit Schotland georganiseerd (Schotse toeristen kunnen trouwens altijd op een warm welkom rekenen!). In 1993 bezocht een groep inwoners van Culross Veere en in 1995 gebeurde het omgekeerde: een bus met Veerenaren (o.l.v. de stadsarchivaris Peter Blom) ondernam een reis naar de Schotse plaatsen die nauw verweven zijn met de Veerse geschiedenis. In april 1998 vervolgens, bezocht een groep o.l.v. Dr. Ewing genaamd 'Scots in Europe', Veere. De deelnemers raakten erg onder de indruk van onze zeer opmerkelijke gemeenschappelijke geschiedenis. Men was zich er nauwelijks van bewust dat de stad Veere in het Schotse handelsverleden zo'n bijzondere rol heeft gespeeld. In het stadsarchief van Veere hebben Schotten gedurende meer dan drie eeuwen hun sporen nagelaten, een verleden dat lange tijd verborgen is gebleven.

 

 

Bevrijders

Verder heeft de Stichting in oktober 1998 onder meer de Schotse veteranen van de 6th en 7th Cameronians en Royal Engineers uitgenodigd, die in oktober 1944 Veere bevrijdden. Zij waren aanwezig bij de onthulling van een herdenkingsmonument. In oktober 1999 volgde een studiereis van de 'Heritage Society of Scotland'. Bij die gelegenheid werd herdacht dat er 200 jaar eerder een einde kwam aan de Schotse aanwezigheid in Veere. Plaquettes werden toen onthuld, onder meer in de Kleine Kerk, met de namen van alle dominees die gediend hebben in de eerste Schotse kirk buiten Schots grondgebied, ressorterend onder de General Assembly in Edinburgh. Klik hier voor een volledige lijst. Ook in de Schotse Huizen kwam op ons initiatief een plaquette te hangen, ditmaal met de namen van de Schotse conservatoren, een functie die te vergelijken is met die van onze huidige consul.

 

Kennis verspreiden

Sinds de oprichting van de werkgroep, later Stichting, is hard gewerkt aan de verspreiding van de kennis over ons verstrengelde verleden; sympathisanten van de Stichting in Schotland werken hard aan de ontsluiting van de diverse archieven ten behoeve van instellingen in Schotland, zoals National Museums of Scotland, National Library of Scotland, National Archives of Scotland, Historic scotland, General Assembly of Church of Scotland, Scots Parliament, Registers of Scotland, Law Society of Scotland, Fife Council. 

Klik hier voor meer (Engelstalige) info

avondmaalbekers

Met name moeten de inspanningen genoemd worden van een geďnteresseerde Schot, die de afgelopen decennia de lotgevallen van de zilveren avondmaalbekers van de Schotse kerk in Veere heeft nagetrokken; deze bekers bevinden zich thans in Manchester Cathedral en vertegenwoordigen een grote historische en materiële waarde. De voorzitter en secretaris van de Stichting publiceren regelmatig over de historische relatie in regionale kranten en oudheidkundige tijdschriften.

 

 

Stedenband met Culross

Verder stelt de Stichting pogingen in het werk om tot een stedenband met een van de Schotse koopsteden, Culross in Fife, te komen; http://www.nts.org.uk/Property/22. In maart 1997 bezochten de stadsarchivaris, een lid van de Stadsraad Veere, de burgemeester en de wethouder van Cultuur van Veere een congres in het Schotse Glenrothes,

dat als onderwerp had 'Twinning in the New Millennium'. Op de laatste dag werd een protocol ondertekend, waarmee de deelnemers zich verplichtten een ambtenaar voor 'vriendschapsbanden' aan te stellen.

 Helaas moet geconstateerd dat ondanks verwoede pogingen van de kant van zowel de Stichting Veere-Schotland als de Fife Council (waar Culross onder valt) het met die stedenband nog niet zo opschiet. 20 jaar geleden is de National Trust met die vriendschapsbanden begonnen. Nog steeds wordt er aan Schotse zijde hard aan gewerkt. Zo is onze Stichting in de persoon van dhr. James T. Watson vertegenwoordigd in de Fife Town Twinning Forum.

 

Wetenschap

Ook op wetenschappelijk terrein is de Stichting actief. Ze heeft het initiatief genomen tot het vervaardigen van een inventaris van alle archieven die betrekking heben op de Schots-Veerse relatie, zowel in Nederland, Vlaanderen als Schotland, dit i.s.m. de maritiem historicus Dr. Victor Enthoven en Dr. Rab Houston van de Universtity of St. Andrews. In de Fife Council Archives is nu een begin gemaakt om deze archieven ook in Schotland toegankelijk te maken. De Stichting heeft hulp geboden bij diverse historische onderzoeken. Ook heeft ze geadviseerd over toekomstige nieuwbouw bij de Kleine kerk (die op de plek van de Schotse kerk en kerkhof moet komen). Verder heeft ze vertalingen geleverd van Nederlandstalige publicaties voor b.v. Schotse archiefdiensten.

 

 

Promotie van Veere in Schotland

Veel wordt natuurlijk gedaan aan promotie van (de geschiedenis van) Veere in Schotland. Zo werkten we in oktober 1999 mee aan een videofilm over de Schots-Veerse betrekkingen. De maker ervan, Iain Walker, won hiermee de eerste prijs voor het jaar 2000 voor een korte film over een Schots thema.

In mei 2001 introduceerden we het werk van de Stichting tijdens een bijeenkomst voor de Bond voor Blinden en Slechtzienden.

In juli 2001 leverden we materiaal en verschaften we informatie voor een tentoonstelling over Schotland op een basisschool in Terneuzen.

De Stichting heeft verder veel research verricht en is in beeld geweest voor de BBC-televisieserie In search of Scotland, en heeft producer Gordon Menzies en presentator Prof. Fiona Watson gastvrij ontvangen. De serie was een groot succes in Groot-Britannië en heeft bij velen interesse gewekt voor de Schots-Veerse geschiedenis. Bij de serie verscheen een boek met de gelijknamige titel.

Op 21 november 2001 heeft de Stichting een Schots-Veerse avond georganiseerd, in samenwerking met de Heemkundige Kring Walcheren. Die avond bestond uit diverse dia-lezingen, o.m. over 'Schotten in Veere door de eeuwen heen', doedelzak- en harpmuziek en Keltische zang.

In het kader van de maiden voyage van een nieuwe veerdienst tussen Schotland (Rosyth) en West-Europa (Zeebrugge), gaf de voorzitter een uiteenzetting van de Schots-Veerse geschiedenis voor de Daily Mail, gepubliceerd op 19 januari 2002.

De Stichting Veere-Schotland neemt haar doelstelling, 'het in stand houden van de historische banden van de stad Veere met Schotland', zeer serieus. Zo kon een Schotse oorlogsveteraan, die had deelgenomen aan zware gevechten bij Westkapelle, op onze steun rekenen toen hij op zoek was naar zijn geliefde uit die dagen. Na enig onderzoek van onze kant konden beiden herenigd worden!

De Stichting probeert naast dit alles onafgebroken de kennis en het draagvlak te vergroten van ons beider cultuur, geschiedenis en samenleving door ook de plaatselijke gemeenschap bij de overzeese vriendschap te betrekken. Diverse malen is er in Veere een Schots-Nederlandse kerkdienst gehouden. Op 1 oktober 2006 werd door een vertegenwoordiger van de Parish of Culross and Torryburn aan de PKN-gemeente Veere kerk een reproductie overhandigd van een pagina uit de Culross Psalter, ter herdenking van de banden tussen beide gemeentes gedurende ruim 500 jaar. Ook in de toekomst wensen beide kerkelijke gemeenten hun banden te versterken. Zo zal er op diverse niveaus ook hier gewerkt worden aan 'een Europa van mensen, in plaats van staten'...

 

 

Schots - Zeeuwse culturele festivals

De Stichting Veere-Schotland wil zich juist op cultureel vlak profileren.

Tweemaal heeft de Stichting in Veere concerten van het bekende Glasgow Phoenix Choir georganiseerd.

In 2000 organiseerde de Stichting voor de eerste keer een driedaags cultureel festival, waarin de Schotse muziek centraal stond zoals die eeuwenlang in Veere geklonken kan hebben. Zo waren er optredens van Adri Quaak (Zeeuws verhalenverteller), Tich Frier (Schotse zanger/entertainer), Wendy Stewart (Schotse folk harpiste), Celtic Shores (folk band), Ewan McVicar (Schotse story-teller), Kwintes Ensemble (mouth music), Lindsay Porteous ('the Music man of Culross'), Anna van Avalon (harpiste) en Helen-Ann Ross (actrice).

Ook waren er workshops, geleid door Wendy Stewart (folkharp) en Kees Bakker (bodhran, tin whistle en fluit). Dr. Fred Freeman van The Department of English Literature of the University of Edinburgh, hield een lezing over de Schotse dichter Robert Burns, met muziek en zang geďllustreerd door zanger/gitarist John Morran.

De VPRO-radio maakte van het volledige festival opnamen, voor het bekende volksmuziekprogramma 'De Wandelende Tak', dat op 25 september 2000 werd uitgezonden. Dit gebeurde in nauwe samenwerking met de antropologisch musicus Phons Bakx.

 

Op 4 en 5 oktober 2002 vond er een tweede Schots-Zeeuws festival plaats, met muziek, storytelling en kindertheater. Tijdens deze gelegenheid ging het programma 'Het monster van Loknest', van poppentheater Koos Kneus en Bultmans uit Amsterdam, in premičre. In de straten van Veere klonk veel (traditionele) muziek, van Schotse, Vlaamse en Hollandse folkmusici.

Klik hier voor een foto-impressie (festival 2002).

Zaterdag 2 oktober 2004 was het voor de derde keer raak. Het festival werd op traditionele wijze geopend door de 'March of the piper'. Opnieuw liet de programmering zien welke muziek er destijds in de Veerse straten geklonken kan hebben: Nederlandse en Vlaamse dansmuziek met authentieke instrumenten (door Gheselscap Goet ende Fyn), Schotse/Keltische folkmuziek, uitgevoerd door diverse artiesten, en verhalenvertellers (Vertelgroep Edin). Een bijzonder onderdeel was de premičre van het toneelstuk 'De Schotse Schrobbert', een eigentijds schandaal uit het Veerse verleden. Dit is een toneelstuk gebaseerd op een waargebeurde rechtzaak, bewaard in het Veerse stadsarchief, geschreven door Ben Slingenberg en Anneke Wiltink en gespeeld door Veerenaren. Bijzonder trots waren we ook op de Europese premičre in de Grote Kerk van de muzikale multimedia show over de Schotten in Europa, 'The Baltic Tae Byzantium', van Brian McNeill (fiddle), met Patsy Seddon (harp) en een virtuoze Lorne McDougall op de bagpipes. Voor de eerste keer was er een bivak ingericht van een living history groep uit de Napoleontische tijd, het Schotse 92nd Gordon Highland Regiment, dat in 1809 betrokken was bij de invasie van Walcheren; zie www.gordonslivinghistory.org.

Klik hier voor een foto-impressie (festival 2004).

Een vierde festival vond plaats op 30 september en 1 oktober 2006. Ditmaal met een veel groter Napoleontisch bivak anno 1809 van internationale 're-enactment'-groepen: het 92nd Gordon Highland Regiment, het 68th Durham Light Infantry Regiment, het 42nd Royal Highland Regiment (Black Watch), het 71st Highland Light Infantry Regiment en het 79th Cameron Highlanders Regiment. Regelmatig werden marsen en schietoefeningen gehouden en 'veldslagen' nagespeeld. Daarnaast was er een middeleeuws Schots Highlander kamp ingericht, waarin onder meer verschillende ambachten werden uitgeoefend, door macBzuhrko. In het stadhuis was de tentoonstelling 'Baljuws, Beulen en Boeven. Misdaad, rechtspraak en straf in Veere' te zien over de geschiedenis van de rechtspraak in Veere. De stadsarchivaris Peter Blom verzorgde ook een lezing over dit onderwerp. Natuurlijk ook weer binnen- en buitenoptredens van straatartiesten en doedelzakspelers, w.o. De Blauwe Schuyt, Da Capo en Fonny van Dun (doedelzak) met Elvire Claes (tenor drum). Wegens groot succes werd ook weer 'De Schotse Schrobbert' opgevoerd. Nieuw was de open atelierroute, waarbij de in Veere woonachtige kunstenaars hun deuren openden. Er waren concerten van o.m. Inge Frimout-Hei (Schotse liederen + harp) en Vertelgroep Edin. Het slotconcert in de Grote Kerk werd een geweldig spektakel, dankzij Knijn, met het programma 'Iers, Schots en Scheef' en de aanwezigheid van de vele Napoleontische soldaten. 's Zondags gaf ook de kerkelijke gemeente gestalte aan de overzeese historische banden, door een kerkdienst met een Schots karakter, met hymnes, harpmuziek door Nicky van Popering en voorganger Gerrit Klein. Een vast onderdeel van de Veerse festivals zijn de workshops harp; ditmaal 'Blue Planet', o.l.v. Inge Frimout-Hei in samenwerking met De Zingende Snaar Harpen) Het festival werd zondagsmiddag besloten met een sfeervol optreden van Anois (folk) in de Kleine Kerk.

Klik hier voor een foto-impressie (festival 2006).

 

Veere 2009: herdenking invasie van Walcheren in 1809

In 2004 en 2006 werden de Schots-Zeeuwse festivals opgeluisterd met de aanwezigheid van re-enactmentgroepen. Op 12, 13 en 14 september 2008 is er nogmaals een proefbivak gehouden, ditmaal als voorproefje voor een veel groter evenement dat op 10, 11 en 12 juli 2009 plaatsvond. Dat weekend werd de Britse invasie van Walcheren en Veere in 1809 herdacht. De Britten, de belangrijkste tegenstanders van Napoleons Frankrijk, zagen Walcheren als een bedreiging, een mogelijke uitvalsbasis voor een aanval op hun land die zij uit alle macht wilden voorkomen. Op 31 juli 1809 openden ze daarom zelf de aanval. Vlissingen werd zwaar beschadigd en Veere werd ook beschoten. De bombardementen duurden bijna een etmaal. De zee was erg woelig en het schieten gebeurde nogal onnauwkeurig; slechts hier en daar kwamen er in Veerse gebouwen kanonskogels terecht, die daar tot op de dag van vandaag in de gevels zijn blijven zitten. De kerk werd wel zwaar gehavend en is sindsdien niet meer als kerk in gebruik geweest. De Britten konden in Veere 600 krijgsgevangenen maken. De Britse troepen zouden echter niet lang blijven, want ze bezweken massaal aan de zogenaamde 'Zeeuwse koortsen', een gematigde vorm van malaria die op Walcheren voorkwam, die in combinatie met besmettelijke infectieziekten in veel gevallen dodelijk was. Van de 40.000 Engelse soldaten die voet op Zeeuwse bodem zetten, waren er binnen enkele weken al 13.000 door de ziekte geveld. In grote haast werd de Grote Kerk opgekalefaterd en geschikt gemaakt om als hospitaal te dienen. Nog datzelfde jaar trokken de Engelse troepen zich terug. Zeeland werd definitief bij het Franse rijk ingelijfd. Om te voorkomen dat een dergelijke invasie nog eens zou gebeuren, legden de Fransen onder meer een nieuwe gordel van vestingwerken aan en de Grote Kerk werd definitief verbouwd tot militair hospitaal. Er werden vier verdiepingsvloeren in aangebracht, en in de vensters werden nieuwe lichtopeningen gemaakt.

10, 11 en 12 juli 2009 is deze geschiedenis herbeleefd. Ca. 300-500 soldaten uit de Napoleontische tijd sloegen op vier plaatsen hun bivak op; zij speelden diverse veldslagen na. Eén straat was 'aangekleed' in de tijdgeest van 1809, de Grote kerk was weer even hospitaal, vanaf de driemaster De Soeverijn werd de stad 'beschoten' en met tientallen sloepen kwamen de Britse soldaten aan land. De Stichting Veere-Schotland droeg zorg voor de inhoudelijke begeleiding en de culturele en muzikale invulling die bij die tijd paste.

Voor een impressie van dat weekend: zie www.veere1809.nl.

 

Op 5 oktober 2012 was er in een bomvol restaurant De Struyskelder een zgn. ceilidh; op historische grond (de kelder van de Schotse Huizen) kwamen Veerenaren bij elkaar om te genieten van Schotse muziek, Veerse verhalen en een menu dat geënt was op de banden tussen Veere en Schotland. Klik hier voor meer info.