Pagina laatst bijgewerkt op: 22 Jan 2013

De avondmaalbekers van de Schotse kerk van Veere.

Gemaakt door een zilversmid in Middelburg

In de tijd dat Veere stapelhaven was voor Schotse goederen, kreeg de Schotse gemeenschap allerlei privileges. Zo kreeg ze ook een kapel in de Grote Kerk van Veere ter beschikking. De kooplieden en hun families stichtten er de eerste 'kirk' in het buitenland die direct gekoppeld was aan The General Assembly van The Church of Scotland. De eerste predikant, Alexander MacDuff, werd in 1614 benoemd. In 1620 gaf de kerkgemeenschap opdracht aan Isak de Cliever, zilversmid te Middelburg, vier gegraveerde avondmaalsbekers te maken.

Middelburg

 

De bekers

De bekers zijn gemaakt van zilver en zijn ongeveer 16 cm hoog, hebben ingegraveerde ringen en versierde banden en dragen het jaartal 1620. Dit soort avondmaalsbekers en drinkvaten kwam veel voor in Nederland en ziet men nu nog wel in parochies in Noord-Oost-Schotland, zoals in Old Machar.

Inscriptie

Onder de voet van elke beker staat het motto 'Brotherlie Love is Good and Pleasant' (Psalm 133), met daarbij een pijlenbundel die door een band bijeen wordt gehouden. Op de band is een lauwerkrans getekend. Rondom het motto staan twee ringen, met de volgende inscripties:

Beker 1: Scoto Veranorum factorum consonus ardor; Beker 2: Quatuor ad domini dicat nos pocula mensam (geef ons vier bekers voor de Tafel van de Heer); Beker 3: Anna ad sexcentos et mille a Virgine Matre (Het jaar Gods duizend en zes…); Beker 4: Bis decimo iano mense et pastore Maduffo (…en twintig in Januari, toen MacDuff predikant was).

De complete inscriptie is dus verdeeld in vier delen, op elke beker staat een gedeelte. De Latijnse tekst over de datum verwijst naar de Heilige Maagd in plaats van naar 'God'.

Verkocht als oud zilver

De Franse tijd bracht een eind aan de Schotse handel en de Schotse gemeenschap heeft langzamerhand Veere verlaten. Toen in 1799 de Schotse kerkgemeenschap werd opgeheven, gaf een van de ouderlingen de bekers aan zijn zoon, die ze vervolgens aan de predikant zou overdragen. Diens vrouw bekende later echter dat ze de bekers in een periode van armoede had verkocht. Op 23 juli 1875 werden ze te koop aangeboden door een juwelier aan 'The Strand' in Londen, als 'oud zilver'. De bekers werden daar gekocht door Lord Egerton uit Tatton, een welgesteld landeigenaar uit Cheshire en 'Commissioner' van The Church of England. Hij schonk de bekers in 1893 aan de kathedraal van Manchester. Daar bevinden ze zich nog steeds; regelmatig worden ze nog bij oecumenische diensten gebruikt.

Vrij naar David Maxwell, 'The Veere Communion Cups', Church Building (mei/juni 1999).

Andere sites over de Schotse en/of Zeeuwse geschiedenis:
www.bbc.co.uk/history/scottishhistory/europe
www.nas.gov.uk
www.zeeuwsarchief.nl
www.veere-stad.nl
www.hkwalcheren.nl